3 Min

ทำไมเป็ดปักกิ่งถึงดังระดับโลก? คำตอบอาจไม่ได้อยู่ที่รสชาติ แต่อยู่ที่ ‘ประธานาธิบดีสหรัฐฯ’ ที่ผันตัวมาเป็น ‘เซลล์ขายเป็ด’

3 Min
34 Views
19 Dec 2025

หากจะถามถึงเมนูที่เหมือนตัวแทนของอาหารจีน หลายๆ คนคงจะนึก ‘เป็ดปักกิ่ง’ เป็นอันดับแรก แต่รู้กันหรือไม่ว่า เหตุผลที่ทำให้เป็ดปักกิ่งโด่งดัง กลายเป็นเมนูที่คนทั่วโลกรู้จัก ไม่ได้มาจากความอร่อยเพียงอย่างเดียว แต่มาจากชายชาวอเมริกันผู้ได้รับฉายาว่า ‘พนักงานขายเป็ดปักกิ่งที่เก่งที่สุดในโลก’

เขาคนนั้นชื่อ ‘ริชาร์ด นิกสัน’ (Richard Nixon)

[เมื่อเป็ดปักกอ่ง ไม่ได้มาจากปักกิ่ง]

แม้โลกจะรู้จักจานนี้ในชื่อ ‘เป็ดปักกิ่ง’ (Peking Duck) แต่ในทางประวัติศาสตร์ อาหารจานนี้กลับไม่ได้มีบ้านเกิดอยู่ในปักกิ่งตั้งแต่แรก

ย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 13 เป็ดย่างเริ่มมีชื่อเสียงหนานจิง ซึ่งเป็นเมืองที่เต็มไปด้วยแหล่งน้ำและนาข้าวอันอุดมสมบูรณ์ เป็ดอวบๆ จึงเป็นวัตถุดิบท้องถิ่นที่เชฟหยิบมาทำอาหาร จนกลายเป็นของดีเมืองหนานจิง จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1420 ได้มีการย้ายเมืองหลวงมายังปักกิ่ง เหล่าเชฟฝีมือดีจึงได้นำเอาเทคนิคการปรุงเป็ดระดับราชสำนักติดตามมาด้วย

ความซับซ้อนของเป็ดปักกิ่งไม่ใช่แค่เรื่องของรสชาติ แต่มันคืองานศิลปะที่ต้องอาศัยความอดทนและวินัย เริ่มตั้งแต่การ ‘เป่าลม’ เข้าไประหว่างหนังและเนื้อ เพื่อให้หนังตึงและแยกตัวออก จนสามารถย่างให้กรอบได้เหมือนแผ่นฟิล์ม และกรรมวิธีการอาบน้ำเป็ดด้วย น้ำเชื่อมมอลโทส (Maltose) เพื่อสร้างสีสันและรสชาติ

รวมไปถึงกรรมวิธีการย่าง ที่มีด้วยกันสองรูปแบบ คือ ‘Menlu’ เตาอบปิดแบบดั้งเดิมที่เน้นความนุ่มชุ่มฉ่ำ และ ‘Gualu’ เตาแขวนที่ย่างด้วยฟืนไม้ผล จนหนังกรอบเกรียมและมีกลิ่นควันอันเป็นเอกลักษณ์

[การทูตเป็ด]

ท่ามกลางบรรยากาศมาคุของสงครามเย็นในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1972 ณ กรุงปักกิ่ง สายตาทั่วโลกจับจ้องไปชายคนหนึ่ง ที่กำลังเดินก้าวข้าม ‘ม่านไม้ไผ่’ เป็นครั้งแรกในรอบกว่าสองทศวรรษ เขาคือริชาร์ด นิกสัน ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกา

การมาเยือนจีนในครั้งนี้ ไม่ใช่การพบปะการเมืองทั่วไป แต่มันคือการเผชิญหน้ากันระหว่างสองขั้วอำนาจ ที่ไม่มีความสัมพันธ์มานานกว่า 25 ปี

ท่ามกลางความตึงเครียด โจว เอินไหล (Zhou Enlai) นายกรัฐมนตรีผู้ปราดเปรื่องของจีน รู้ดีว่าการเจรจาที่เคร่งเครียดต้องอาศัยกลยุทธ์ และไม่มีอะไรจะทำหน้าที่นั้นได้ดีไปกว่าวัฒนธรรมอาหารที่รุ่มรวยของจีน เขาจึงคัดเลือกเมนูอย่างพิถีพิถัน โดยมีเป็ดปักกิ่งจากร้านระดับตำนานอย่าง ‘เฉวียนจวี้เต๋อ’ (Quanjude) เป็นพระเอกของงาน

ในขณะเดียวกันฝั่งสหรัฐฯ ก็ไม่ได้มาแบบไม่เตรียมตัว มีบันทึกว่าก่อนหน้าการเดินเพียงไม่กี่สัปดาห์ นิกสันและภรรยา ได้แอบฝึกหัดใช้ตะเกียบอย่างลับๆ เพราะรู้ดีว่าการคีบอาหารจีนในงานเลี้ยงที่ถูกจับตามองโดยกล้องโทรทรรศน์นับร้อยตัว ไม่ใช่แค่เรื่องของการรับประทาน แต่มันคือการส่งข้อความเชิงสัญลักษณ์ว่า เป็นการพร้อมที่จะเรียนรู้วัฒนธรรมของกันและกัน

ในค่ำคืนนั้น เมื่อเป็ดปักกิ่งถูกยกมาเสิร์ฟ นิกสันขยับตะเกียบด้วยท่าทางที่ฝึกฝนมาอย่างดี เขาคีบชิ้นเป็ดวางลงบนแผ่นแป้ง แต้มซอส แล้วม้วนเข้าด้วยกันตามคำแนะนำของเจ้าภาพ บรรยากาศที่เคยตึงเครียดเริ่มผ่อนคลายลง ความกรอบของหนังและความชุ่มฉ่ำของเนื้อ ได้ทำหน้าที่เป็นสื่อกลางเชื่อมความสัมพันธ์จน เฮนรี คิสซินเจอร์ (Henry Kissinger) ที่ปรึกษาความมั่นคง ได้เอ่ยปากในภายหลังว่า “หลังจากได้ทานมื้อค่ำเป็ดปักกิ่ง ผมแทบจะยอมตกลงทุกอย่าง” นี่ไม่ใช่แค่คำชมในรสชาติ แต่มันคือชัยชนะของการทูตแบบเป็ดๆ อย่างแท้จริง

[เมื่อ ‘เป็ด’ กลายเป็นไวรัลยุค 70s]

ในยุคที่ยังไม่มีโซเชียลมีเดีย ภาพของประธานาธิบดีกำลังเพลิดเพลินกับอาหารจีนในปักกิ่ง ได้ถ่ายทอดสดไปยังสหรัฐอเมริกา และมันได้สร้างปรากฏการณ์แง่บวกอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

ก่อนปี 1972 อาหารจีนในสายตาคนอเมริกันส่วนใหญ่จำกัดอยู่เพียง ‘Chop Suey’ หรืออาหารผัดราคาถูกตามไชน่าทาวน์ แต่ภาพผู้นำนั่งกินเป็ดปักกิ่ง ได้เปลี่ยนสถานะของอาหารจีน ให้กลายเป็นเมนูที่ดูหรูหรา น่าหลงใหลทันที

สื่อยักษ์ใหญ่อย่าง New York Times และบรรดานักข่าว ต่างพากันนำเสนอเรื่องราวของเป็ดปักกิ่งอย่างละเอียดถี่ถ้วน ส่งผลให้เกิดกระแส ‘Peking Duck Fever’ ไปทั่วอเมริกา จากเดิมที่เป็ดปักกิ่งเป็นเมนูที่แถมฟรีๆ ก็ยังไม่มีใครเอา กลับกลายเป็นเมนูขายดิบขายดี ทำให้นิกสันได้รับตำแหน่ง ‘พนักงานขายเป็ดปักกิ่งที่เก่งที่สุดในโลก’ ไปโดยปริยาย

[จากสำรับฮ่องเต้สู่พิซซ่าในฮ่องกง]

เวลาผ่านไปกว่าครึ่งศตวรรษ เป็ดปักกิ่งไม่อยู่บนภัตตาคารจีนเพียงอย่างเดียว แต่พลวัตไปตามวัฒนธรรมอาหารทั่วโลก เราได้เห็นเป็ดปักกิ่งเข้าไปอยู่ในเมนูเบอร์เกอร์ ทาโก้ หรือแม้กระทั่งเมนูแปลกใหม่อย่าง ‘พิซซ่าเป็ดปักกิ่ง’ ในฮ่องกง ที่นำเอาเป็ดปักกิ่งมาผสมผสานกับพิซซ่าสไตล์นิวเฮเวน (New Haven style)

เมื่อย้อนมองกลับไปในคืนวันนั้น ความสำเร็จของนิกสัน อาจไม่ได้วัดกันที่ตัวอักษรในแถลงการณ์ร่วมเซี่ยงไฮ้เพียงอย่างเดียว แต่วัดกันที่ความกล้าที่จะนั่งลง และหยิบตะเกียบขึ้นมาเรียนรู้รสชาติของผู้อื่น

เป็ดปักกิ่งทำหน้าที่เป็นจดหมายเหตุที่มีชีวิต มันย้ำเตือนเราว่า อาหารยังคงเป็นพื้นที่ปลอดภัยพื้นที่เดียวที่ทำให้เรานั่งลงที่โต๊ะเดียวกันได้ เพราะสุดท้ายแล้ว ไม่ว่าเราจะมาจากขั้วการเมืองไหน หรือมีความเชื่อที่ต่างกันเพียงใด เมื่ออยู่ต่อหน้าอาหารที่อร่อยระดับตำนาน เราทุกคนก็เป็นเพียงมนุษย์ที่ชื่นชมในรสชาติความอร่อยเหมือนๆ กัน

อ้างอิง:

+0
REPORT