ทำไมคำว่า ‘เอสกิโม’ จึงถูกมองว่าเป็น ‘คำเหยียด’ ที่ไม่ควรใช้ และเหตุใดคำที่ควรใช้คือ ‘อินูอิต’

ข้อดีอย่างหนึ่งในยุค ‘Woke’ ที่ผ่านมาคือ คนทั่วโลกได้มี ‘บทสนทนา’ มากขึ้นว่าในโลกนี้ อะไรคือ ‘พฤติกรรมเหยียด’ สำหรับคนกลุ่มต่างๆ อย่างไรก็ดี บทสนทนาเหล่านี้ก็ผูกพันโดยตรงกับประเด็นที่ว่าคนกลุ่มน้อยต่างๆ เหล่านี้จะ ‘เสียงดัง’ แค่ไหน โดยเฉพาะในโลกภาษาอังกฤษ เพราะอย่างน้อยๆ ทางฝั่งอเมริกา กลุ่มที่เสียงดังเป็นพิเศษก็อาจเป็นกลุ่มคนแอฟริกันอเมริกัน และกลุ่ม LGBTQ+ และนี่เองทำให้เราได้ยินเสียงจากฝั่งคนเอเชียนอเมริกันหรือกระทั่งคนอเมริกันพื้นเมืองน้อยมาก แม้ว่าเราจะพอรู้ว่าการเรียกคนกลุ่มนี้แบบเหมารวมว่า ‘คนจีน’ หรือ ‘อินเดียน’ ก็น่าจะไม่เหมาะ

แต่เนื่องจากความใส่ใจมันไปกระจุกในคนไม่กี่กลุ่ม จึงทำให้มาตรการแก้ไขความเข้าใจคำเหยียดมันไม่มาไกลถึงคำว่า ‘เอสกิโม’ 

คำว่า ‘เอสกิโม’ เป็นคำรวมๆ ที่ถูกเอามาใช้เรียกกลุ่มผู้คนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่หนาวเหน็บทางตอนเหนือสุดของโลก ที่เรียกรวมๆ ว่าภูมิภาคอาร์กติก และแน่นอนว่าคำนี้เป็นคำที่รู้จักกันแพร่หลายมานาน ในบ้านเราเองยังถูกนำมาตั้งชื่อแบรนด์ไอศกรีมด้วยซ้ำ

คำนี้ถือกำเนิดเมื่อไรไม่แน่ชัด นักมานุษยวิทยากลางศตวรรษที่ 20 เคยสันนิษฐานว่าน่าจะมาจากคำว่า ‘excommunicati’ แปลว่า ‘ผู้ถูกเนรเทศ’ ที่สะท้อนมุมมองของชาวคริสต์ในยุโรปยุคกลางที่มอง ‘ชาวเอสกิโม’ ว่าเป็นพวกนอกศาสนา แต่ช่วงหลังๆ คนก็เริ่มเสนอทฤษฎีใหม่ๆ เช่นมีนักภาษาศาสตร์เสนอว่าคำนี้น่าจะมาจากภาษาฝรั่งเศสว่า ‘esquimaux’ ที่แปลตรงๆ ว่า ‘ผู้ถักรองเท้าสำหรับเดินในหิมะ’ ที่แปลตรงๆ เพราะรองเท้าเดินในหิมะ (snowshoe) เป็นรองเท้าที่เกิดจากการนำเอ็นกวางมาถักเข้ากับไม้ เพื่อให้เดินบนหิมะแล้วไม่จมลงไป

แต่ที่ชัดเจนก็คือ คำว่า ‘เอสกิโม’ ไม่เคยเป็นคำที่กลุ่มคนที่ถูกเรียกรวมๆ ว่าเอสกิโม ใช้เรียกตัวเองเลย และนั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมคำนี้จึงถือว่าเป็นคำเหยียดสำหรับคนพื้นเมืองที่อาศัยอยู่ในแถบแคนาดาและกรีนแลนด์

แล้วถามว่าเราควรจะใช้คำไหนเรียกพวกเขาดี ในภาษาของคนกลุ่มนี้จะมีคำว่า ‘อินูอิต’ ที่แปลว่า ‘คน’ ดังนั้นคำนี้จึงถือว่าเป็นคำที่เหมาะจะใช้เรียกพวกเขามากกว่า ‘เอสกิโม’ และสำหรับคนพื้นเมืองในแคนาดาและกรีนแลนด์ เขาถือว่าเอสกิโมเป็นคำเหยียด

ทั้งนี้ความซับซ้อนนิดหน่อยคือ คนในแถบรัฐอะแลสกาของสหรัฐอเมริกา และภูมิภาคไซบีเรียของรัสเซีย บางทีก็จะเรียกตนเองว่า ‘เอสกิโม’ เพราะในภาษาของคนกลุ่มนี้ไม่มีคำว่า ‘อินูอิต’ ดังนั้นในทางเทคนิคการเรียกคนในแถบภูมิภาคนี้ว่า ‘เอสกิโม’ ก็ไม่ถือเป็นคำเหยียด

นี่อาจทำให้มีความสับสนพอสมควร เพราะโดยทั่วไปคนนอกภูมิภาคก็ไม่สามารถแยกกลุ่มชาติพันธุ์อันหลากหลายในภูมิภาคอาร์กติกได้ ดังนั้นนักวิชาการเลยถือว่าคำที่เซฟสุดในการเรียกคนจากโซนนี้คือ ‘อินูอิต’ เพราะไม่มีใครถือว่าคำนี้เป็นคำเหยียด

คิดง่ายๆ มันก็คล้ายกับคำว่า ‘คนจีน’ ที่ชาวตะวันตกจำนวนไม่น้อยใช้เรียก ‘คนเอเชียตะวันออก’ โดยรวม และการเรียกคนจีนว่า ‘คนจีน’ ก็ไม่ถือว่าเหยียด แต่หากไปเรียกคนเกาหลี ญี่ปุ่นหรือกระทั่งมองโกเลียว่าคนจีน ก็จะถือเป็นการเหยียดแน่ๆ และถ้าไม่ชัวร์ว่าคนคนนั้นมาจากที่ไหน ใช้คำว่า ‘คนเอเชีย’ ก็จะเซฟกว่า และคำว่า ‘อินูอิต’ ก็คือคำเซฟๆ ในแบบเดียวกันนี้นี่เอง

อ้างอิง:

• NPR. Why You Probably Shouldn’t Say ‘Eskimo’. https://shorter.me/VGiuw