กด ‘Snooze’ บ่อย แย่จริงไหม? คำตอบไม่ได้อยู่ที่เสียงนาฬิกา แต่อยู่ที่ว่า ‘ทำไม’ เราถึงลุกไม่ไหว!

เมื่อถึงยามเช้าอันแสนสดใส สิ่งแรกที่เราทำคืออะไร? สำหรับคนกว่าครึ่งโลก คำตอบไม่ใช่การกระโดดลุกออกจากที่นอนด้วยความกระฉับกระเฉง แต่คือการคลำหาปุ่ม ‘Snooze’ เพื่อขอต่อเวลาอีกสักนิด

จากการศึกษานิสัยการนอนของผู้ใหญ่กว่า 21,000 คน พบว่าคนเรากดปุ่มเลื่อนปลุกเฉลี่ยถึง 2.4 ครั้งต่อเช้า จนกลายเป็นกิจวัตร ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้หลายๆ คนกังวลว่าเราทำร้ายสุขภาพตัวเองอยู่หรือเปล่า? แต่สิ่งสำคัญกว่า ‘แย่จริงไหม’ คือ ‘ทำไม’ เราต้องกดมันตั้งแต่แรกต่างหาก

ในมุมมองของนักวิทยาศาสตร์การนอนหลับหลายท่าน ปุ่มเลื่อนปลุกคือสิ่งที่พราก REM Sleep ไปจากเรา ซึ่งเป็นช่วงการนอนที่สำคัญต่อการจัดระเบียบความจำ การประมวลผลทางอารมณ์ และการจุดประกายความคิดสร้างสรรค์ เนื่องจาก REM มักจะเกิดขึ้นหนาแน่นในช่วงเช้ามืด การตั้งนาฬิกาปลุกให้เร็วกว่าปกติเพื่อจะ ‘เผื่อเวลา’ กดเลื่อนปลุก จึงเป็นการขัดขวางช่วงเวลาทองของสมอง

นอกจากนี้ การวูบหลับไปอีกครั้งหลังกดปุ่มเลื่อนปลุก มักจะเป็นการหลับแบบ Non-REM ที่เบาบางและกระจัดกระจาย ซึ่ง ดร.รีเบกกา ร็อบบินส์ (Rebecca Robbins) นักวิทยาศาสตร์ด้านการนอนหลับเตือนว่า มันเป็นการนอนที่ไม่มีคุณภาพ ทำให้ร่างกายไม่สามารถฟื้นฟูได้อย่างเต็มที่ และที่อันตรายที่สุดคือหากการเลื่อนปลุก ทำให้เวลาตื่นจริงในแต่ละวันแกว่งไปมาเกินกว่าครึ่งชั่วโมง มันจะเข้าไปรบกวน ‘นาฬิกาชีวิต’ จนทำให้เราหลับยากขึ้นในคืนถัดไป และเป็นวัฏจักรวนลูปทำให้เราตื่นมายิ่งเพลียกว่าเดิม

แต่เหรียญมีสองด้านเสมอ ดร. แคธี โกลด์สตีน (Cathy Goldstein) จากศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยมิชิแกน ชี้ให้เห็นว่า เรายังไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าการเสีย REM Sleep เพียงเล็กน้อยในตอนเช้า จะส่งผลเสียต่อสมรรถภาพสมองในวันรุ่งขึ้น ในทางกลับกัน สำหรับบางคนการกดปุ่มเลื่อนปลุกอาจเป็น ‘เครื่องมือเปลี่ยนผ่าน’ ที่ดี

ข้อมูลจากการศึกษาในปี 2023 พบว่ากลุ่มคนที่ชอบเลื่อนปลุกเป็นประจำมี สมรรถภาพทางสติปัญญาที่ดีขึ้นทันทีที่ตื่น เมื่อเทียบกับคนที่ลุกจากเตียงทันที เพราะการใช้เวลาช่วงสุดท้ายในภาวะหลับตื้น ช่วยลดอาการงัวเงีย และช่วยให้บางคนรู้สึกพร้อมที่จะลุกขึ้น ได้มากกว่าการกระชากให้ตื่นจากภาวะหลับลึกเพียงครั้งเดียว ดังนั้น หากเรามีตารางการนอนที่สม่ำเสมอและรู้สึกสดชื่นดีในช่วงกลางวัน การกดเลื่อนปลุกสักนิดก็อาจไม่ใช่เรื่องคอขาดบาดตาย

แต่ประเด็นที่น่าสนใจที่สุดคือ ปุ่มเลื่อนปลุกอาจไม่ได้เป็นสาเหตุของความเหนื่อยล้า แต่มันคือหลักฐาน ที่บ่งบอกว่าสุขอนามัยการนอนของเรากำลังมีปัญหา เชลบี แฮร์ริส (Shelby Harris) ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยา อธิบายว่าหลายคนใช้การเลื่อนปลุกเพื่อชดเชยการนอนที่ไม่พอหรือคุณภาพต่ำ

การเสพติดปุ่มเลื่อนปลุกอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคแฝง เช่น โรคนอนไม่หลับ, ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ หรือแม้แต่ผลข้างเคียงจากยาบางชนิดที่ทำให้ง่วงซึมในตอนเช้า หากพบว่าเราต้องพึ่งพาปุ่มเลื่อนปลุกทุกเช้า แม้จะพยายามปรับพฤติกรรมแล้วก็ตาม นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าปัญหานั้นใหญ่เกินกว่าที่ปุ่มเลื่อนปลุก จะเยียวยาได้ และถึงเวลาที่ต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญอย่างจริงจัง

อ้างอิง:

• Is It Bad to Snooze Your Alarm?
  The answer may depend on why you’re doing it in the first place. https://shorturl.asia/Afwvr