เราจูบกันไปทำไมนะ? สำรวจวิทยาศาสตร์และวิวัฒนาการเบื้องหลังการ ‘จูบ’ แค่จูบเดียวก็บอกได้ว่า ‘ใช่’ หรือ ‘ไม่ใช่’ ทันที
การจูบอาจดูเหมือนเป็นพฤติกรรมที่ปกติของมนุษย์ เป็นสัญลักษณ์ของความรัก ความเสน่หา หรือความโรแมนติก แต่ถ้าถามลึกลงไปว่า “ทำไมมนุษย์ถึงจูบกัน?”
คำตอบมันไม่ได้มีแค่นั้น เพราะเบื้องหลังของการจูบมีทั้งเรื่องของชีววิทยา จิตวิทยา และวิวัฒนาการซ่อนอยู่
ถ้าจากบันทึกเกี่ยวกับการจูบของมนุษย์มีมาประมาณ 4,500 ปีแล้ว ตั้งแต่สมัยอักษรลิ่มของมนุษย์ยุคแรก แต่นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่ามนุษย์อาจจะจูบกันก่อนหน้านั้น ซึ่งอาจเริ่มต้นจากบรรพบุรุษลิงของเรา ที่ใช้วิธีการส่งต่ออาหารที่เคี้ยวแล้วจากแม่สู่ลูก ทารกใช้ปากในการดูดนมตามธรรมชาติ ดังนั้นการให้ทารกกินอาหารโดยการส่งอาหารจากปากสู่ปาก จึงอาจเป็นขั้นตอนต่อไปตามธรรมชาติเมื่อเปลี่ยนจากนมแม่มาเป็นอาหาร
ดังนั้น นักวิทยาศาสตร์บางกลุ่มเลยมองว่า การจูบอาจมีบทบาทในเชิงวิวัฒนาการ เพราะในน้ำลายมีฮอร์โมนรวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับยีนของบุคคลนั้น ที่บ่งชี้ว่าระบบภูมิคุ้มกันของคุณเข้ากันได้มากน้อยแค่ไหน ระหว่างการจูบร่างกายจึงแลกเปลี่ยนข้อมูลทางชีวภาพบางอย่าง เช่น กลิ่นหรือสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน
ตามปกติแล้วร่างกายมนุษย์สามารถรับรู้ความเข้ากันได้ทางพันธุกรรมแบบไม่รู้ตัวผ่านกลิ่นและรสชาติเล็กๆ น้อยๆ การจูบจึงอาจช่วยให้เราประเมินโดยสัญชาตญาณว่าอีกฝ่ายเหมาะสมทางชีวภาพหรือไม่
นอกจากนั้น นักวิทยาศาสตร์ยังบอกว่าการจูบเป็นหนึ่งในรูปแบบของ ‘การสื่อสารทางร่างกาย’ ที่ทรงพลังที่สุด เพราะริมฝีปากของมนุษย์มีปลายประสาทหนาแน่นมาก ทำให้ไวต่อสัมผัสเป็นพิเศษ เมื่อเกิดการจูบ สมองจะหลั่งสารเคมีหลายชนิด เช่น ‘โดพามีน’ สารแห่งความพึงพอใจ ‘ออกซิโทซิน’ สารแห่งความผูกพัน ‘เซโรโทนิน’ สารที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ สารเหล่านี้ช่วยเสริมความรู้สึกใกล้ชิด ความไว้ใจ และความผูกพันระหว่างคนสองคน จูบจึงไม่ใช่แค่การแตะริมฝีปาก แต่เป็นกลไกที่ช่วยยืนยันความสัมพันธ์
แล้วการจูบก็ยังเกี่ยวข้องกับช่วงเวลาของความสัมพันธ์อีกด้วย นักวิทยาศาสตร์กล่าวว่า การจูบในช่วงเริ่มต้นอาจเป็นตัวชี้วัดแรงดึงดูดในช่วงพัฒนาความสัมพันธ์การจูบจะช่วยสร้างความผูกพัน ส่วนในความสัมพันธ์ระยะยาว การจูบช่วยรักษาความใกล้ชิดและลดความตึงเครียด
แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ การจูบแบบโรแมนติกไม่ได้มีในทุกสังคม งานวิจัยด้านมานุษยวิทยาพบว่า มีหลายวัฒนธรรมที่ไม่ได้มีพฤติกรรมจูบในเชิงรักใคร่เลย นั่นหมายความว่า แม้การจูบจะมีรากทางชีวภาพ แต่รูปแบบและความหมายของมันก็ถูกกำหนดโดยวัฒนธรรมและบริบททางสังคมเช่นกัน
ซูซานนาห์ ไวส์ (Suzannah Weiss) นักเพศวิทยาและผู้ให้ความรู้ด้านเพศศึกษา กล่าวว่า “การจูบแบบโรแมนติกนั้นไม่ใช่เรื่องปกติในหมู่มนุษย์” เธออ้างถึงการศึกษาล่าสุดใน 168 วัฒนธรรม ซึ่งพบว่าการจูบแบบโรแมนติกหรือแบบมีเพศสัมพันธ์เกิดขึ้นเพียง 46 เปอร์เซ็นต์ และอธิบายว่าการจูบแบบโรแมนติกและแบบมีเพศสัมพันธ์นั้นพบได้บ่อยกว่าในสถานที่ที่มีวัฒนธรรมซับซ้อนกว่า และมีชนชั้นทางสังคมหลายระดับ
นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยที่แสดงให้เห็นว่าสังคมที่ผู้คนสวมเสื้อผ้ามากกว่า (อากาศหนาว) มีแนวโน้มที่จะจูบกันมากกว่า อาจเป็นเพราะใบหน้าเป็นส่วนเดียวของร่างกายที่เปิดเผยเมื่อส่วนอื่นๆ ของร่างกายถูกปกคลุมด้วยเสื้อผ้า และผู้คนจึงโหยหาการสัมผัสทางกาย
แล้วถ้าถามว่าคู่รักจะมีความสุขด้วยกันได้โดยไม่ต้องจูบกันได้หรือไม่?
ก็อาจเป็นไปได้ แต่การจูบนั้นก็ไม่เสียหายอะไร และมันอาจเป็นตัวบ่งชี้ความพึงพอใจในความสัมพันธ์ได้ด้วย ทั้งนี้งานวิจัยพบว่าคู่รักที่ยังคงจูบกันสม่ำเสมอ มักมีระดับความพึงพอใจในความสัมพันธ์สูงกว่าคู่ที่ไม่ค่อยจูบกัน
อย่างไรก็ตาม การจูบมีหลายประเภท และไม่ใช่ทุกประเภทจะมีความหมายทางเพศเสมอไป เช่น พ่อแม่จูบลูกก่อนนอน เราจูบสัตว์เลี้ยง หรือจูบแก้มเพื่อนๆ เพื่อทักทาย
การจูบจึงเป็นวิธีหนึ่งในการแสดงความรักเช่นเดียวกับการกอด แต่เพราะมันสัมพันธ์กับสุขภาพจิต เพราะการสัมผัสที่อ่อนโยนสามารถช่วยลดระดับฮอร์โมนความเครียด และกระตุ้นระบบประสาทที่เกี่ยวข้องกับความสงบ การจูบจึงเป็นพฤติกรรมที่ช่วยให้มนุษย์รู้สึกปลอดภัยและเชื่อมโยงกับผู้อื่นด้วยนั่นเอง
อ้างอิง:
- Why Do Humans Kiss? https://shorturl.asia/XKlTg