ก่อนเป็นนักล่าชั้นเซียน ต้องเคยงับหางตัวเองมาก่อน รู้หรือไม่ การเล่นหางตัวเองคือการฝึกล่าเหยื่อวิธีหนึ่งของลูกแมว

สำหรับทาสทั้งหลาย คงล้วนมีประสบการณ์ถูกแมวเมินของเล่นมากมายหลายชิ้นที่ซื้อมาฝาก หวังเอาใจ และคิดว่าน้องจะถูกใจ แต่เปล่าเลย ตรงกันข้าม แมวกลับไม่สน บางครั้งหันไปเล่นกล่องใส่ เล่นห่อกระดาษ จนกลายเป็นมีมขำๆ ให้โพสต์ลงโซเชียลมีเดียมากมาย

เรื่องนี้จะไปโทษแมวก็คงไม่ได้ เพราะแมวแต่ละตัวมีนิสัยและความสนใจในสิ่งเร้าแตกต่างกัน โดยเฉพาะกับเด็กที่ดูคล้ายกับว่าในวัยนี้พวกเขาจะมีของเล่นชิ้นโปรดของตัวเองอยู่แล้ว และไม่ใช่สิ่งอื่นไกลที่ไหน นอกเสียจาก ‘หาง’ ของตัวเอง

แล้วทำไมกันล่ะ การเล่นหางสนุกกว่าของเล่นอย่างไร และย้ำว่าเป็นการเล่นหางของตัวเองนะ ไม่ใช่หางของแมวตัวอื่น

สิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจก่อนเป็นเรื่องหาง แม้หางมีจะมีกล้ามเนื้อเล็กๆ แต่ก็จัดเป็นอวัยวะที่มีการตอบสนองไว เป็นทั้งผู้ช่วยในการทรงตัวเวลาปีนป่าย หรือเดินบนที่สูงและแคบ และแต่ละท่วงท่าของการแกว่งไปมายังเป็นเครื่องมือสื่อสารให้เรารู้ว่าแมวตัวนั้นกำลังแฮปปี้หรืออารมณ์บ่จอย

สำหรับลูกแมวเคยมีการศึกษาอธิบายว่า ในวัย 3 เดือน แมวรุ่นนี้จะยังไม่รู้ว่าหางเป็นส่วนหนึ่งของร่างกาย พอเห็นหางตัวเองกวัดไกวผ่านหน้าก็เข้าใจผิดคิดว่าเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น ยิ่งในเวลาที่หางสะบัดมาโดยไม่รู้ตัวอย่างตอนนอนอยู่หรือตอนเพิ่งตื่น ลูกแมวก็มักเอามือสวบหางหรือไม่ก็โอบมางับเป็นเรื่องปกติ 

พูดง่ายๆ ว่าสำหรับแมวเด็กแล้ว พวกนี้เห็นหางตัวเองเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นที่ผ่านมากระตุ้นความสนใจและปลุกสัญชาตญาณการเป็นนักล่าในตัวลูกแมวให้ตื่นขึ้นมานั่นเอง 

และสิ่งที่ต้องทำความเข้าใจต่อมาว่าฝึกการล่าแบบใดก็แทบจะจับได้ใกล้มือใกล้ปากอย่างนั้น เรื่องนี้มีนักวิจัยหลายคนสรุปลำดับการล่าเป็นขั้นตอน ทั้งการไล่ การตะครุบ และการเล่นกับเหยื่อ ซึ่งการเล่นกับหางก็ถือเป็นการเล่นกับเหยื่อ หรืออาจจะรวมการตะครุบด้วยก็ได้ ซึ่งสรุปได้ว่าเป็นการฝึกรูปแบบการตอบสนองถึงวิธีการล่าแบบซ้ำๆ เพื่อพัฒนาความแม่นยำ และเพิ่มประสบการณ์ต่อกล้ามเนื้อ

โดยลูกแมวจะเริ่มฝึกล่าตั้งแต่สัปดาห์ที่ 3-7 เป็นช่วงที่ลูกแมวเริ่มเดิน วิ่ง และเริ่มเล่นกับพี่น้อง รวมถึง ‘ฝึกล่า’ มีท่าทางที่เราเห็นได้ชัด เช่น วิ่งไล่ ตะครุบ กระโดด ซึ่งเป็นช่วงสำคัญที่ลูกแมวกำลังพัฒนาการเรียนรู้

นอกจากเรื่องการล่า ยังมีเหตุผลทางสังคม เช่น เป็นแมวเลี้ยงเดี่ยว ไม่มีอะไรทำพอเห็นหางไกวก็ระบายความเครียดออกแรงด้วยการเล่นงับหางตัวเองไป แต่ถ้าอยู่เป็นฝูงมีพี่น้องร่วมครอกจะเห็นแมวงับหางพี่น้องกันก็ไม่แปลก 

หรือกรณีการเลี้ยงแบบเปิด ที่แมวมีโอกาสได้ออกไปเผชิญโลกกว้างมากกว่า ได้เห็นเหยื่อรอบตัวก็อาจไม่ค่อยแสดงพฤติกรรมเช่นนี้มากนัก

อย่างไรก็ดี แม้เป็นพฤติกรรมทั่วไปที่พบได้ (โดยเฉพาะกับแมวเลี้ยงในบ้าน) เป็นการล่าแบบเล่นๆ ที่ไม่ได้ออกแรงมากแบบเอาเป็นเอาตาย แต่ก็มีเรื่องควรระวังและต้องตรวจสอบอยู่เหมือนกัน 

เพราะสำหรับแมวบางตัว เหตุที่มันงับหางตัวเองบ่อยอาจหมายถึงอาการป่วย เช่น อาการคันจากเห็บหมัด การติดเชื้อที่ผิวหนัง ทำให้แมวเลียหางตัวเองบ่อยจนผิดปกติ รวมถึงอาจกัดจนเป็นแผล 

หรือที่ต้องระวังมากขึ้น คือภาวะไวต่อความรู้สึกอันเป็นอาการบกพร่องทางระบบประสาทอย่างหนึ่งในตัวแมว เป็นภาวะที่กล้ามเนื้อโคนหางเคลื่อนไหวไวผิดปกติ เป็นสาเหตุหนึ่งของการทำร้ายหางตนเองที่รุนแรง หากมีอาการต่อเนื่อง อาจรุนแรงไปถึงอาการชัก แสดงพฤติกรรมผิดปกติแบบอื่นๆ ออกมา และต้องเร่งพบสัตวแพทย์โดยด่วน

อ้างอิง:

• KITTEN PLAY AND INVESTIGATIVE BEHAVIORS https://vetclinicofmb.com/wp-content/uploads/sites/11/2021/08/Kitten-Play-and-Investigative-Behaviors.pdf 
• Predation and predatory play behaviour of domestic cats https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0003347279901295 
• Feline hyperaesthesia syndrome with self-trauma to the tail: retrospective study of seven cases and proposal for an integrated multidisciplinary diagnostic approach https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29595359/