เคนยา ห้ามหญิงอายุต่ำกว่า 18 แต่งงาน แต่ปัญหาความจน-โลกร้อนบีบให้ต้องรีบแต่ง
“ความยากจน” เป็นปัญหาใหญ่ที่เกิดขึ้นในหลายๆ ประเทศ
ในแง่หนึ่งเราอาจฝากความหวังไว้กับรัฐบาล แต่ในอีกแง่หนึ่งหากรัฐบาลไร้ความสามารถ หรือไม่คิดแก้อะไร ก็อาจเป็นเรื่องที่เราต้องช่วยตัวเองกันไปเป็นวันวัน
ที่ประเทศเคนยา เมื่อครอบครัวใดกำลังประสบปัญหาความยากจน-อดอยาก พวกเขาจะแก้ปัญหาโดยบังคับให้เด็กสาวในครอบครัวไปแต่งงาน แม้ว่าพวกเธอจะมีอายุไม่ถึง 18 ปี
เด็กผู้หญิงจะถูกสั่งให้ออกจากโรงเรียนไปเข้าพิธีแต่งงานเพื่อแลกกับสินสอด ส่วนใหญ่จะเป็น เสื้อผ้าใหม่ ถังนมสด วัว หรืออูฐสักสองหรือสามตัว
ในประเทศเคนยา อูฐเป็นสัตว์ที่มีมูลค่าสูง เพราะให้ทั้งนม และเนื้อ รวมถึงใช้ต่างเท้าในการเดินทาง และช่วยขนส่งสินค้าในระยะทางไกล โดยเฉพาะในดินแดนทะเลทรายทางตอนเหนือของประเทศ
การบังคับให้เด็กสาวต้องวิวาห์ก่อนอายุ 18 ปี เป็นที่โจษจันไปทั่ว ถึงความไม่เหมาะสมทางศีลธรรม มนุษยธรรม สิทธิเด็ก
นอกจากนี้ยังถูกเป็นความล้าหลัง เพราะนอกจากปัญหาความยากจนแล้ว ก็ยังมีเรื่องทางความเชื่อหรือค่านิยมเป็นองค์ประกอบ
เด็กหญิงมักไม่มีสิทธิ์เลือกคู่ครอง เรื่องนี้เป็นการตัดสินใจของครอบครัวว่าจะให้เธอแต่งงานกับใคร
รัฐบาลเคนยาถูกนานาชาติตั้งคำถาม มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกดดันให้แก้ไข
จนรัฐบาลเคนยาต้องออกกฎหมาย และร่วมลงนามในสนธิสัญญาต่างๆ ทั้งในและนอกประเทศ ห้ามไม่ให้พ่อแม่บังคับเด็กต่ำกว่า 18 ปี เข้าพิธีแต่งงานอีก
และให้ถือว่าการบังคับเด็กอายุต่ำ 18 แต่งงาน เป็นความผิดเทียบเท่าการก่ออาชญากรรม (ติดคุก 5 ปี ถูกปรับไม่เกิน 1 ล้านชิลลิงเคนยาหรือ 10,000 ดอลลาร์)
ผลลัพธ์ที่ได้ดูเหมือนจะดีทีเดียว ในปี พ.ศ. 2561 พบว่า มีเด็กผู้หญิงที่แต่งงานก่อนอายุ 18 เหลือเพียง 23% ขณะที่เด็กสาวที่แต่งงานก่อนอายุ 15 เหลือเพียง 4%
แต่จนแล้วจนรอด อัตราที่ควรจะลดลงกลับไม่ไปต่อ ขณะที่พบว่าในการบังคับใช้กฎหมายก็เริ่มหย่อนหยานไม่จริงจังเหมือนช่วงแรกเริ่มรณรงค์
การบังคับให้เด็กผู้หญิงออกจากโรงเรียนเพื่อแต่งงานแลกสินสอด ยังคงเกิดขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ
นักวิจัยที่ศึกษาประเด็นนี้อย่างใกล้ชิด พบว่าความยากจนยังเป็นปัญหาใหญ่ของเรื่องนี้
แต่ในสาเหตุความยากจน ได้เพิ่มเรื่อง “โลกร้อน” เข้ามาเอี่ยวอย่างเลี่ยงไม่ได้
ซึ่งนี่เป็นถ้อยแถลงจากกองทุนเด็กนานาชาติแห่งสหประชาชาติ
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ดำเนินในปัจจุบัน ทำให้ผลผลิตทางการเกษตรไม่ผลิดอกดังใจหมาย
หลายปีที่ผ่านมาเคนยาเผชิญภาวะแห้งแล้งยาวนาน จากฤดูฝนที่ทิ้งช่วงนานผิดปกติ
ซ้ำร้ายเมื่อคราวฝนมา ก็กระหน่ำเป็นพายุ กลายเป็นเหตุน้ำท่วมฉับพลัน ชะล้างเมล็ดพันธุ์ที่บ่มเพาะไว้รอ หายลับไปกับโคลนตม บ้านเรือนเสียหาย สัตว์ที่เลี้ยงล้มตาย
และยิ่งหนักเข้าไปอีก นับตั้งแต่ พ.ศ. 2560 เป็นต้นมา การระบาดของ “ตั๊กแตนทะเลทราย” (แมลงที่องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ ระบุว่าเป็นศัตรูพืชร้ายแรง) เกิดระบาดหนัก ทำลายพืชผลทางการเกษตรที่เหลือน้อยนิดแหลกลาญจนแทบไม่เหลือ
“ตั๊กแตนทะเลทราย” เป็นแมลงที่เจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศแบบอุ่น เมื่อฤดูแล้งยาวนาน ขณะที่อุณหภูมิเฉลี่ยในประเทศก็ร้อนยิ่งกว่าเก่า ก็ยิ่งกระตุ้นให้การระบาดรุนแรง
บทสรุปเดือดร้อนรุนแรงขนาดที่ว่า กระทรวงเกษตร ปศุสัตว์ และประมง ของเคนยา ต้องขอร้องให้ประชาชนเปลี่ยนไปประกอบอาชีพอย่างอื่นแทน
องค์กรธนาคารโลกประเมินว่าภัยแล้ง และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ทำให้เคนยาได้รับความสูญเสียทางเศรษฐกิจประมาณ 1.08 พันล้านดอลลาร์
เรื่องราวจึงวนเวียนกลับมาอยู่ในวังวนเก่า
แม้เคนยาจะพยายามแก้ไขปัญหาการแต่งงานในวัยเด็กมาตลอด แต่ในเรื่องที่เกี่ยวเนื่องอย่าง “โลกร้อน” ที่สร้างผลกระทบถึงกันและกัน เคนยากลับเป็นประเทศที่มีแผนรับมือปัญหานี้น้อยมาก
เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศต่างๆ เคนยาอยู่ในกลุ่มเสี่ยงได้รับผลกระทบจากโลกร้อนสูง – อยู่ในลำดับที่ 36
แต่ในทางกลับกัน ประเทศนี้กลับถูกจัดว่ามีนโยบายหรือความพร้อมรับมือปัญหา อยู่ในลำดับที่ 152 ของโลก
ปัจจุบัน นอกจากเรื่องโลกร้อนยังมีโควิด-19 เข้ามาเป็นแขกรับเชิญ สภาพเศรษฐกิจในหลายๆ ประเทศ รวมทั้งเคนยากำลังแย่ จากตรงนี้มีการตั้งข้อสังเกตว่าอาจส่งผลให้การบังคับแต่งงานเพิ่มมากขึ้นด้วยหรือไม่ อยู่ระหว่างการติดตามข้อมูลและผลสรุป
จากเรื่องราวที่กล่าวมา นี่เป็นอีกครั้งที่อธิบายว่า เบื้องหลังของปัญหาต่างๆ ล้วนมีประเด็นทางสิ่งแวดล้อมแทรกอยู่
มันเป็นเรื่องที่ต้องแก้ไปพร้อมๆ กันอย่างเลี่ยงไม่ได้
อ้างอิง:
- Neha Wadekar, Kenya Is Trying to End Child Marriage. But Climate Change Is Putting More Young Girls at Risk https://bit.ly/3dNmNdR
- Girls Not Brides Foundation, What’s the Child Marriage Rate ? How Big of an issue is Child Marriage ? https://bit.ly/3mafLD7
- BBC, Kenyan 12-year old girl married to two men within a month https://bbc.in/31RwSC3
+0