2 Min

เข้าใจ ‘Female Gaze’ แนวคิดที่ทำให้ ‘ผู้หญิง’ ในหนัง ไม่ใช่แค่ไม้ประดับอีกต่อไป

2 Min
22 Views
06 Mar 2026

ในโลกของภาพยนตร์และสื่อบันเทิง เรามักคุ้นเคยกับการมองเห็น ‘ผู้หญิง’ ผ่านสายตาบางแบบโดยไม่รู้ตัว เช่นการที่ตัวละครหญิงถูกถ่ายทอดหรือจัดวางให้ดูน่าดึงดูด ผ่านมุมกล้อง เสื้อผ้า หรือการเน้นเรือนร่าง จนกลายเป็นภาพที่มีไว้ให้ผู้ชมมองเป็นหลัก

การนำเสนอตัวละครหญิงในรูปแบบนี้เรียกว่า ‘Male Gaze’ หรือการมองตัวละครนั้นผ่านสายตาผู้ชาย แต่ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมาได้เกิดแนวคิดสตรีนิยมที่คืนความเป็นมนุษย์ให้กับตัวละครหญิง และพยายามตั้งคำถามกับวิธีการเล่าเรื่องแบบเดิมมากขึ้น ซึ่งแนวคิดนั้นก็คือ ‘Female Gaze’

และในวันนี้เนื่องในวันสตรีสากล เราจะพาไปกะเทาะเปลือกแนวคิด Feminism ที่กำลังเปลี่ยนโฉมหน้า Pop Culture ทั่วโลก ให้กลายเป็นพื้นที่ที่ ‘ผู้หญิง’ ไม่ได้เป็นเพียงแค่ ‘ไม้ประดับ’ อีกต่อไป

ขออธิบายก่อนว่า Male Gaze คือการที่กล้องจ้องมองผู้หญิงในฐานะ ‘วัตถุ’ เพื่อตอบสนองสายตาหรือความใคร่ของผู้ชาย เช่น การถ่ายภาพในลักษณะที่เน้นรูปร่าง ความเซ็กซี่ หรือความน่าดึงดูดใจ มากกว่าการมองตัวละครในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง

แล้วมันเป็นปัญหายังไงล่ะ?

คำตอบคือ Male Gaze ทำให้หลาย ๆ มุมมองในการทำความเข้าใจเพื่อนมนุษย์ตกหล่นหรือสูญหายไป และมันยังสร้างค่านิยมและคาดหวังของผู้ชายต่อรูปร่างของผู้หญิงในชีวิตจริงอีกด้วย

ในทางตรงข้าม Female Gaze คือการเล่าเรื่องที่ให้ความสำคัญกับประสบการณ์ ความรู้สึก และตัวตนของตัวละครจริงๆ ไม่ว่าจะเป็นตัวละครหญิงหรือชาย ที่จะไม่ใช่แค่การนำเสนอภาพลักษณ์ภายนอกให้ผู้ชมมองดูอย่างผิวเผิน และไม่ใช่การที่ผู้หญิงลุกขึ้นมาจับตัวละครชายแต่งตัวโป๊เปลือยเพื่อเอาคืน หรือลดทอนบทบาทผู้ชายให้เหลือแค่วัตถุทางเพศ แต่คือการที่ ‘กล้อง’ และ ‘บท’ ทำหน้าที่แทนมุมมองของผู้หญิงจริงๆ 

Female Gaze สามารถ​​โชว์ความเหนื่อยล้า รอยคล้ำใต้ตา รูปร่างที่หลากหลาย หรือความล้มเหลวของผู้หญิงได้ ทำให้คนดูเลิกเห็นภาพผู้หญิงที่สมบูรณ์แบบเกินจริงในจอ หรือถึงแม้จะมีฉากที่เผยเรือนร่างของตัวละคร Female Gaze ก็ไม่ได้ทำให้ผู้ชมรู้สึกว่ามันเป็นการยั่วยวนทางเพศแต่อย่างใด

ตัวอย่างที่มักถูกพูดถึงบ่อยคือภาพยนตร์อย่าง Fleabag, Portrait of a Lady on Fire, Little Women หรือ Barbie หนังเหล่านี้นำเสนอชีวิต ความฝัน และความซับซ้อนของการเป็นผู้หญิงในสังคม ผ่านสายตาที่เข้าใจและเห็นคุณค่าของตัวละครแต่ละคนได้อย่างชัดเจน

หรือซีรีส์ของไทยอย่าง ‘365 วัน บ้านฉัน บ้านเธอ’ ก็เป็นตัวอย่าง Female Gaze ที่ชัดเจน เพราะดำเนินเรื่องด้วยผู้หญิงเป็นหลัก และสายตาที่จับจ้องตัวละครต่างๆ ในเรื่องนี้ ไม่ใช่สายตาของผู้ชาย แต่เป็นสายตาของผู้หญิง เช่น การปฏิสัมพันธ์ในชีวิตประจำวันระหว่างผู้หญิง ทั้งที่เป็นแม่ลูก พี่น้อง เพื่อนร่วมห้อง และเป็นคนรัก

ที่น่าสนใจคือ Female Gaze ไม่ได้หมายความว่าต้องกำกับโดยผู้หญิงเท่านั้นนะ แต่หมายถึงวิธีคิดในการเล่าเรื่องมากกว่า บางครั้งผู้กำกับผู้ชายก็สามารถสร้างงาน Female Gaze ได้ ถ้าการเล่าเรื่องนั้นเคารพตัวละครผู้หญิงและเปิดพื้นที่ให้พวกเธอมีตัวตนของตัวเองจริงๆ

ท้ายที่สุดแล้ว Female Gaze ไม่ได้เป็นเพียงเทคนิคการถ่ายภาพหรือแนวคิดทางทฤษฎี แต่มันคือการเปลี่ยน ‘วิธีมองผู้หญิง’ ในสื่อ จากเดิมที่เป็นคนที่ ‘ถูกมอง’ ไปสู่คนที่มีสิทธิ์มองโลกและเล่าเรื่องของตัวเองด้วยเช่นกัน

อ้างอิง:

+0
REPORT