‘Dear Vincent’ แด่วินเซนต์ และธีโอ แวน โกะห์ ความรักที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกศิลปะ

ท่ามกลางตำนานรักแท้อันเป็นอมตะ ยังมีอีกหนึ่งเรื่องราวความรัก ที่ได้รับการยกย่องในฐานะสายสัมพันธ์อันบริสุทธิ์ที่สุดในโลกศิลปะ มันไม่ใช่เรื่องราวของคู่รักที่สมหวัง หากแต่เป็นความรักระหว่าง ‘วินเซนต์ แวน โกะห์’ (Vincent van Gogh) และ ‘ธีโอ แวน โกะห์’ ( Theo van Gogh) สองพี่น้องที่แสดงให้เห็นถึงความรักอันงดงามตลอดชีวิตของพวกเขา 

ในโลกศิลปะ วินเซนต์ถูกจดจำในฐานะศิลปินที่ได้รับการยกย่อง แต่ในฐานะคนธรรมดา วินเซนต์กลับถูกจดจำในฐานะชายผู้อาภัพรักที่สุดคนหนึ่ง เขาเติบโตมากับพ่อผู้เป็นศาสนาจารย์ผู้เคร่งครัด ชีวิตรักของเขาจึงวนเวียนอยู่กับความย้อนแย้งที่น่าเศร้า

วินเซนต์เคยระบายความขมขื่นนี้ผ่านจดหมายถึงน้องสาวของเขาว่า “ในส่วนของพี่ พี่ก็ยังคงมีเรื่องรักๆ ใคร่ๆ ที่เป็นไปไม่ได้อย่างที่สุดและไม่เหมาะสมอย่างยิ่งอยู่บ่อยครั้ง ซึ่งตามระเบียบแล้ว พี่มักจะรอดพ้นออกมาพร้อมกับความอับอายขายหน้าและความเสื่อมเสียเท่านั้น”

เขาเริ่มลิ้มรสความขมขื่นของการถูกปฏิเสธตั้งแต่อายุเพียง 19 ปี เขาขอผู้หญิงแต่งงานถึง 3 คน ซึ่งทั้งสามคนนี้ได้ปฏิเสธเขาอย่างไร้เยื่อใย และในช่วงชีวิตหนึ่งเขาจึงเริ่มมองหาความใกล้ชิดที่มาจากความสงสาร จึงมักจะเอาตัวไปผูกพันกับคนที่สังคมมองว่าไม่เหมาะสม เพียงเพราะเขาต้องการเยียวยาและปกป้องใครสักคน และท้ายที่สุด ความรักเหล่านี้ก็ต้องจบด้วยแรงกดดันจากครอบครัว และการพลัดพรากอย่างเจ็บปวด และทำให้วินเซนต์ต้องอยู่ในวังวนของความโดดเดี่ยวอยู่เสมอ

แต่ในขณะที่ผู้หญิงในชีวิตเดินเข้าและเดินออกไป แต่ ‘ธีโอ’ คือคนเดียวที่ไม่เคยทิ้งเขาไว้ข้างหลัง ย้อนกลับไปตอนวินเซนต์อายุ 27 ปี ในช่วงที่วินเซนต์กำลังหลงทางและพยายามลองผิดลองถูกกับงานหลายอย่าง ธีโอคือคนที่จุดประกาย และแนะนำให้พี่ชายก้าวเข้าสู่โลกของศิลปะ ธีโอสนับสนุนวินเซนต์ในทุกทาง ตั้งแต่ส่งเงินค่าพู่กัน ค่าสี ไปจนถึงค่าที่พัก เพื่อให้พี่ชายได้สร้างสรรค์ผลงานอย่างเต็มที่ โดยไม่ต้องพะวงถึงความหิวโหย

ความรักของพวกเขาแสดงให้เห็นผ่านตัวอักษรในจดหมายกว่า 900 ฉบับ ที่พวกเขาเขียนถึงกัน วินเซนต์เคยเขียนถึงธีโอด้วยความซาบซึ้งว่า “ธีโอที่รักของพี่ นายอยู่กับพี่ในจิตวิญญาณเสมอ แม้ว่าเราอาจจะอยู่ห่างไกลกัน”

ไม่ว่าวินเซนต์จะเผชิญกับอาการป่วยทางจิตจนต้องตัดหูตัวเอง หรือต้องเข้าไปอยู่ในสถานพักฟื้น ธีโอคือคนแรกที่รีบขึ้นรถไฟมาหาและกุมมือเขาไว้เสมอ ความรักฉันพี่น้องนี้เองที่ ทำให้โลกที่ดูเหมือนจะใจร้ายกับวินเซนต์ ยังพอจะมีพื้นที่ที่อบอุ่นที่สุดเหลือไว้ให้เขาเสมอ

และถึงแม้ในช่วงท้ายของชีวิตวินเซนต์ ที่สภาพจิตใจเริ่มแตกสลาย เขาเริ่มกังวลว่าความรักของน้องชายจะเปลี่ยนไปเมื่อธีโอแต่งงานและมีลูก แต่ธีโอกลับยืนยันความรักนั้นด้วยการตั้งชื่อลูกชายตามพี่ชายของเขาว่า ‘วินเซนต์’ เพื่อเป็นเกียรติและเครื่องเตือนใจถึงสายสัมพันธ์ที่ไม่มีวันตัดขาด

เมื่อวินเซนต์พยายามจบชีวิตตัวเองและได้รับบาดเจ็บสาหัส ธีโอรีบเดินทางไปหาในทันที เขาทำหน้าที่เป็น ‘ผู้อุปถัมภ์’ คนสุดท้ายที่อยู่เคียงข้างเตียงจนวินเซนต์สิ้นลมหายใจ ธีโอเคยเขียนจดหมายที่บอกเล่าความรู้สึกลึกๆ ไว้ว่า “ชีวิตของเราเป็นเพียงส่วนหนึ่งขององค์รวมที่ยิ่งใหญ่ งานของพี่และงานของผม ทั้งสองสิ่งนี้ถักทอเข้าด้วยกัน”

ความรักที่ยิ่งใหญ่นี้ไม่ได้จบลงพร้อมลมหายใจของวินเซนต์ เพราะเพียงแค่ครึ่งปีหลังจากที่พี่ชายจากไป ธีโอก็ล้มป่วยและเสียชีวิตตามไปด้วยความตรอมใจ โยฮันนา แวน โกะห์ (Johanna van Gogh) ภรรยาของธีโอผู้รับรู้ถึงพลังแห่งรักที่ยิ่งใหญ่นี้ ได้จัดการย้ายร่างของธีโอมาฝังไว้เคียงข้างพี่ชาย ณ เมืองโอแวร์ซูว์รวซ (Auvers-sur-Oise) ประเทศฝรั่งเศส เพื่อให้เขาพวกได้อยู่ด้วยกันตลอดกาล

เรื่องราวของวินเซนต์และธีโอ ทำให้เราได้เห็นว่า ความรักอาจมาจากคนรักที่เดินจูงมือกันเสมอไป แต่เขามีธีโอที่เชื่อมั่นในตัวเขา มากกว่าที่เขาเชื่อในตัวเอง และมีศิลปะที่เขาเทิดทูนจนวาระสุดท้าย ความรักที่ยิ่งใหญ่ที่สุดจึงอาจหมายถึงแค่ การที่มีใครสักคน ‘เข้าใจ’ และ ‘ไม่เคยทิ้ง’ เราไปตลอดกาล เหมือนที่วินเซนต์มีธีโอ และธีโอมีวินเซนต์

อ้างอิง:

• The Brothers Vincent and Theo https://shorturl.asia/mCSbP
• The Sad Story of Vincent van Gogh and His Lovers https://shorturl.asia/dRM9s
• Was Van Gogh Ever Lucky in Love? https://shorturl.asia/MOu7N
• Dear Theo: Vincent Van Gogh’s Letters to His Brother https://shorturl.asia/XNMm2