Select Paragraph To Read
- โรงกษาปณ์ในอารยธรรมก่อนคริสตกาล
- หลักฐานอาจยังไม่พอที่จะบอกว่านี่คือต้นกำเนิดเหรียญ
วัฒนธรรมการแลกเปลี่ยนเป็นสิ่งที่มีมาอย่างยาวนาน แต่การใช้ ‘เหรียญ’ แลกเปลี่ยนเป็นสิ่งที่ต้องอาศัยนวัตกรรมมากพอสมควร
ตลอดระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมานักโบราณคดีเชื่อว่าวัฒนธรรมแรกที่มีการใช้เหรียญเริ่มต้นวัฒนธรรม Lydian ซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศตุรกี แต่เมื่อต้นเดือนสิงหาคมที่ผ่านมานี้ มีการขุดค้นพบซากของโรงกษาปณ์ ในเมือง Guanzhuang มณฑลเหอหนาน ประเทศจีน มีอายุมากกว่า 2,600 ปี
โรงกษาปณ์ในอารยธรรมก่อนคริสตกาล
ในการขุดค้นนักโบราณคดีเจอเปรียญขนาดเล็กที่ทำจากสัมฤทธิ์ ไม่ได้มีรูปร่างกลมเหมือนเหรียญส่วนใหญ่ในปัจจุบัน แต่มีรูปทรงคล้ายกับพลั่วและมีการผลิตเป็นจำนวนมาก โดยในเมืองโบราณที่ขุดค้นอยู่นี้มีกำแพงและคูเมืองที่ชัดเจนเชื่อว่าเมืองนี้ก่อตั้งเมื่อราว 900 ปีก่อนคริสตกาล โดยรอบพบการใช้สัมฤทธิ์มาทำภาชนะ อาวุธ และเครื่องมือต่างๆ แต่เชื่อว่าเริ่มใช้กันหลังจากตั้งเมืองแล้ว 100-200 ปี ส่วนเหรียญกษาปณ์ที่พบเกิดขึ้นหลังจากนั้นอีกราว 150 ปี
ในการตรวจสอบเพื่อหาอายุนักโบราณคดีใช้คาร์บอนกัมมันตรังสี (Radiocarbon dating) เพื่อความแม่นยำ โดยที่ Hao Zhao นักโบราณคดีที่มหาวิทยาลัยเจิ้งโจวผู้นำการขุดค้นระบุว่านี่เป็นโรงกษาปณ์ที่เก่าแก่ที่สุดในโลกเท่าที่เราเคยค้นพบมา
“การค้นพบเหรียญไม่ใช่เรื่องที่น่าตื่นเต้น แต่การค้นพบโรงงานผลิตเหรียญนั้นน่าทึ่งมาก มันแสดงให้เห็นถึงกระบวนการและการใช้เหรียญที่เก่ามากๆ ” Zhao กล่าว
หลักฐานอาจยังไม่พอที่จะบอกว่านี่คือต้นกำเนิดเหรียญ
อย่างไรก็ดียังมีนักโบราณคดีอื่นๆ ที่รู้สึกว่าหลักฐานนี้อาจไม่ชัดเจนมากพอที่จะยืนยันบริบทการใช้งานของเหรียญรูปจอบเหล่านี้จึงยังไม่สามารถยืนยันได้ แต่ก็เป็นความจริงที่หลักฐานการค้นพบแข็งแรงและสมบูรณ์มาก และมีน้ำหนักน่าเชื่อถือว่ามันเป็นโรงกษาปณ์ที่เก่าที่สุดในโลกเคยรู้จัก
Bill Maurer ศาสตราจารย์ด้านมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย และผู้อำนวยการสถาบันเงินตรา เทคโนโลยี และบริการทางการเงินระบุว่าการค้นพบครั้งนี้เป็นเรื่องที่น่าสนใจ เพราะตามปกติแล้วเรามักพบเหรียญกษาปณ์โบราณโดยที่ไม่ได้มีความเชื่อมโยงกับโรงกษาปณ์ เช่นพบอยู่ใต้ดิน หรือในบ้านโบราณ แต่ในครั้งนี้มันถูกพบในโรงผลิตเอง และเป็นเรื่องดีที่ในโรงผลิตมีกากคาร์บอนจากการเผาไหม้อยู่เยอะทำให้สามารถตรวจสอบอายุความเชื่อมโยงของเหรียญและโรงผลิตได้
อย่างไรก็ดี George Selgin ผู้อำนวยการศูนย์การเงินและแหล่งเงินทุนทางเลือกที่สถาบัน Cato สหรัฐฯ กล่าวว่าการค้นพบครั้งนี้น่าตื่นตาตื่นใจจริง แต่ไม่ได้หมายความว่านี่แปลว่าจีนเป็นผู้ผลิตเหรียญเป็นวัฒนธรรมแรกของโลกโดยสิ้นเชิง เพราะถึงแม้จะพิสูจน์อายุความเก่าแก่ของโรงกษาปณ์ได้ แต่ยังไม่สามารถยืนยันชัดเจนว่าระบบเหรียญกษาปณ์ของจีนหรือวัฒนธรรม Lydian เก่าแก่กว่ากัน
การมีอยู่ของเหรียญอาจไม่ได้อธิบายเฉพาะวัฒนธรรมการแลกเปลี่ยน ตามทฤษฎีจุดเริ่มต้นของเงินตรามันเกิดขึ้นเพื่อใช้ทางการค้า หรือเพื่อใช้เก็บภาษีของรัฐ ซึ่ง Maurer ระบุว่าการตั้งโรงกษาปณ์ที่มีการผลิตเหรียญจำนวนมากย่อมต้องเกี่ยวข้องกับการเมืองเพื่อทำให้การแลกเปลี่ยน ‘มีมาตรฐาน’ และเขาเชื่อว่าเงินมีจุดเริ่มต้นเป็นเทคโนโลยีทางการเมืองมากกว่าทางเศรษฐกิจ
แม้จะยังไม่มีหลักฐานอะไรที่พิสูจน์ได้ แต่การค้นพบโรงกษาปณ์อาจทำให้เราเห็นถึงโครงสร้างสังคมและรัฐของวัฒนธรรมจีนโบราณได้ชัดเจนมากขึ้น
อ้างอิง
- National geographic.’World’s oldest’ coin factory discovered in China. https://on.natgeo.com/3B6N0yn
- Smithsonian mag.World’ s Oldest Known Coin Mint Found in China. https://bit.ly/3B6NzZ0