เข้าใจ ‘Biohacking’ กับ ‘Longevity’ ต่างกันยังไง ในยุคที่ทุกคนพูดถึงเรื่อง ‘สุขภาพ’

ตลอดไม่กี่ปีมานี้เทรนด์รักสุขภาพกลายเป็นกระแสที่มาแรงในทุกช่วงวัย หลายคนพยายามค้นหาวิธีทำให้ร่างกายแข็งแรงและมีอายุยืนยาว แต่ท่ามกลางข้อมูลมากมาย รวมถึงตัวอย่างจากคนดังที่ออกมาแชร์วิธีการสุดล้ำของพวกเขา ก็มักทำให้เกิดความเข้าใจผิดว่า ‘การมีชีวิตที่ยืนยาว’ เป็นเรื่องของคนที่มีเงินเท่านั้น

วันนี้เราเลยอยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจความแตกต่างของ ‘Biohacking’ กับ ‘Longevity’ เพื่อจะได้เห็นชัดว่า การมีสุขภาพที่ยืนยาว ไม่ได้ขึ้นอยู่กับฐานะเสมอไป

ขอเริ่มจากภาพที่เรามักเห็นกันบ่อยๆ เช่น การทำ Ice Bath, การใช้เครื่องวัดสุขภาพ เช่น สมาร์ทวอทช์หรือตัววัดการนอน, การทำ IF, การกินอาหารเสริม ซึ่งมันก็คือการใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพกายและใจอย่างเฉพาะบุคคล สิ่งเหล่านี้เรียกว่า ‘Biohacking’

Biohacking เป็นแนวคิดที่มองร่างกายมนุษย์เป็นเหมือนระบบปฏิบัติการที่สามารถแฮ็กหรือปรับแต่งเพื่อให้ทำงานได้เต็มประสิทธิภาพสูงสุดในระยะสั้นถึงกลาง เป้าหมายหลักของ Biohacker คือ ‘การเพิ่มประสิทธิภาพ’ ไม่ว่าจะเป็นด้านพลังงาน, สมาธิ, ความแข็งแกร่ง หรือการนอนหลับ

พูดง่ายๆ Biohacking คือการหาวิธีลัดหรือเครื่องมือเสริมเพื่อไปสู่เป้าหมายที่ต้องการได้เร็วยิ่งขึ้น และจริงอยู่ที่หลายวิธีมักมีค่าใช้จ่ายสูง เราจึงเห็นคนดัง เซเลบ หรือกลุ่มชนชั้นกลางถึงชนชั้นสูงนิยมทำกันบ่อยๆ เพราะมันคือทางลัดที่สามารถแลกมาได้ด้วยเงิน

ในทางกลับกัน Longevity หรือ ‘ศาสตร์แห่งอายุยืน’ มีมุมมองที่ครอบคลุมและยาวไกลกว่านั้น เพราะมันไม่ใช่แค่การเพิ่มประสิทธิภาพในระยะสั้น แต่คือการยืด Healthspan หรือช่วงเวลาของชีวิตที่ยังมีสุขภาพดีให้ยาวนานที่สุดควบคู่ไปกับการยืด Lifespan หรืออายุขัยโดยรวม

ดังนั้นแนวทางของ Longevity จึงไม่ได้มองหาวิธีลัด แต่ให้ความสำคัญกับการสร้าง ‘รากฐาน’ ของสุขภาวะที่ดีเพื่อชะลอความเสื่อมและป้องกันโรคภัยในระยะยาว

ที่น่าสนใจคือ รากฐานของ Longevity ที่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าสำคัญที่สุด กลับเป็นเรื่องเรียบง่ายที่ทุกคนทำได้ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งเทคโนโลยีหรือค่าใช้จ่ายสูงเสมอไป โดยมี 5 เสาหลักสำคัญ ได้แก่

1 – อาหาร: กินอาหารที่เน้นพืชเป็นหลัก (Plant-Based) , ลดน้ำตาลและอาหารแปรรูป

2 – การออกกำลังกาย: เดินเร็ววันละ 30 นาที หรือ Bodyweight ที่บ้าน ไม่จำเป็นต้องจ้างเทรนเนอร์หรือเข้ายิมราคาแพง

3 – การนอน: การนอนที่มีคุณภาพคือรากฐานสำคัญที่สุดของการซ่อมแซมร่างกาย

4 – จิตใจ: การจัดการความเครียด, การทำสมาธิ, การฝึกหายใจ

5 – ความสัมพันธ์: มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้างเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่ออายุขัย

ง่ายๆ คือ Longevity เน้นไปที่ความสม่ำเสมอและความสมดุลในระยะยาวมากกว่าการทดลองที่หวือหวา ซึ่งแน่นอนผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นมันต้องอาศัยเวลา และปฏิเสธไม่ได้ว่า ‘เวลา’ กับ ‘เงิน’ ก็เกี่ยวข้องกันในแง่ใดแง่หนึ่งอยู่ นั่นจึงเป็นเหตุผลให้คนที่มีเงินเลือก Biohacking เพื่อซื้อเวลาเหล่านี้

อย่างไรก็ดี ถ้าทำได้ใน 5 ข้อนี้ก็ถือว่าประสบความสำเร็จในเรื่อง Longevity ไปมากแล้ว เพราะนี่คือพื้นฐานของสุขภาพกายใจที่ดีและยั่งยืน

หลักฐานที่ยืนยันได้ดีเลยคือ ในพื้นที่ Blue Zones ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีผู้คนอายุยืนยาวถึง 100 ปีขึ้นไป ผู้สูงอายุในพื้นที่เหล่านี้ไม่ได้ใช้ชีวิตหรูหรา ไม่ได้มีนาฬิกาวัดสุขภาพราคาแพง แต่พวกเขาเลือกดำเนินชีวิตอย่างเรียบง่าย เต็มไปด้วยความสมดุล และพบความสุขในทุกๆ วัน แสดงให้เห็นว่าการมีอายุยืนยาวและมีความสุข ไม่ได้มาจากเทคโนโลยีล้ำสมัยหรือค่าใช้จ่ายสูงเสมอไป

เราอาจอยู่ในยุคที่เต็มไปด้วยภาพลักษณ์การใช้ชีวิตที่ดูสมบูรณ์แบบบนโลกโซเชียล ต้องแข่งขันกันในทุกเรื่อง แม้กระทั่งเรื่องสุขภาพ จนหลายคนอาจกดดันและเผลอเข้าใจไปว่าการมีอายุยืนยาวคือเรื่องของคนที่มีฐานะเท่านั้น แต่ความจริงแล้ว การใช้ชีวิตอย่างยืนยาวและมีความสุขไม่ได้ยากขนาดนั้น

เราอาจใช้เครื่องมือของ Biohacking เพื่อเป้าหมายของ Longevity ได้ แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ การมีอายุยืนยาวอย่างมีคุณภาพ ไม่ได้ถูกจำกัดด้วยจำนวนเงิน อุปกรณ์ไฮเทค หรืออาหารเสริมราคาแพง แต่อยู่ที่ ‘ความสม่ำเสมอ’ ในการเลือกทำสิ่งพื้นฐานที่ถูกต้องในทุกๆ วัน ลองเริ่มต้นจากการนอนให้ดีขึ้น, ออกไปเดินเล่น และหัวเราะกับคนที่คุณรัก นั่นอาจเป็นยาอายุวัฒนะที่ฟรีและดีที่สุดที่คุณมีอยู่แล้วในมือ

อ้างอิง:

• Differences between biohacking, longevity, and anti-aging https://shorturl.asia/4fCvb