อย่าเอาหมีขั้วโลกมาอ้าง! นักวิทย์บางส่วนเห็นแย้ง หมีขั้วโลกสูญพันธุ์ไม่ได้เป็นเพราะโลกร้อนเสมอไป

นิทานเรื่องหมีขั้วโลกกำลังจะอดตาย อีกไม่นานพวกมันจะสูญพันธุ์เพราะภาวะโลกเดือด คงเป็นเรื่องที่เราได้ยินได้ฟังกันมาบ่อยๆ หรือเรียกได้ว่าน่าจะเป็นกรณีศึกษาแรกๆ ที่ทำให้เราเข้าใจว่าปัญหาโลกร้อนส่งผลกระทบต่อชีวิตบนโลกอย่างไร

แน่นอนว่าก่อนที่เรื่องนี้จะถูกแต่งขึ้นมา ย่อมต้องมีการศึกษา สำรวจ วิเคราะห์ ทำซ้ำ จนมีหลักฐานหนาแน่นให้พร้อมประกาศเรื่องใหญ่ๆ อย่างการสูญพันธ์ุออกมาได้

แต่ขณะเดียวกัน ในมุมที่นักวิทยาศาสตร์พยายามสื่อสารโดยใช้หมีขั้วโลกเป็นกรณีศึกษา นักวิทย์บางคนกลับไม่เห็นด้วยกับการใช้หมีขั้วโลกเป็นสัญลักษณ์การสูญเสียจากวิกฤตโลกร้อน เพราะหากว่ากันในข้อมูลภาพกว้างๆ ก็ยังไม่อาจการันตีได้เต็มร้อยว่าหมีขั้วโลกจะสูญพันธุ์จริงๆ

โดยนักวิทย์ที่เห็นต่างในเรื่องนี้มองว่า การเอาหมีขั้วโลกมาอ้างเป็นการสื่อสารที่มักง่ายเกินไป จริงอยู่ว่าเราต้องการตัวอย่างที่ทำให้ผู้รับสารเข้าใจได้ง่าย และจริงอยู่ที่หมีขั้วโลกมีจำนวนลดลงจริงๆ แต่มันก็ไม่ได้ลดลงเสียหมดในทุกอาณานิคมของหมี แต่เกิดเพียงบางส่วนเท่านั้นที่เกิดจากผลกระทบเพราะวิกฤตโลกร้อนจริงๆ

ตัวอย่างเช่น ในถิ่นที่อยู่อาศัยของหมีแต่ละกลุ่ม ต่างมีปัจจัยการหากินที่แตกต่างกัน บางแห่งอาจล่าสัตว์โดยพึ่งพิงแผ่นน้ำแข็งเป็นหลัก แต่บางแห่งหมีก็หากินบนแผ่นน้ำแข็งเป็นมื้อรองเท่านั้น ดังนั้น การจะบอกว่าหมีขั้วโลกจะอดตายกันหมดเพราะไม่มีแผ่นน้ำแข็งคงไม่สามารถนำมาเป็นเหตุผลได้

หากเจาะลึกลงไปในเรื่องนี้มีการค้นพบประชากรหมีขั้วโลกในกรีนแลนด์ที่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้แบบพอดีๆ พออยู่พอกิน แม้พื้นที่แถบนั้นจะไม่ได้อุดมสมบูรณ์เหมือนที่อยู่อาศัยของหมีกลุ่มอื่นๆ แต่ที่มีอยู่ก็พอการันตีได้ว่าหมีไม่อดตายแน่ๆ

หรือในเรื่องของสถานการณ์พื้นที่ที่แตกต่างกัน หมีก็อาจเจอปัญหาที่แตกต่างกัน และก็ยังไม่ได้การันตีว่าปัญหานั้นเกิดขึ้นเพราะภาวะโลกร้อนจริงหรือไม่

อีกทั้งยังมีเรื่องที่การศึกษาเกี่ยวกับหมีขั้วโลกในบางแห่งยังมีข้อจำกัด เช่น อาณานิคมในประเทศรัสเซีย ซึ่งมีข้อมูลน้อยและคลุมเครือ จึงไม่สามารถบอกได้จริงๆ ว่าหมีขั้วโลกจะสูญพันธุ์ไปเพราะโลกร้อน

หรือในอีกแง่มุมหนึ่ง นักวิทย์อธิบายว่า การนำหมีขั้วโลกมาใช้เป็นสัญลักษณ์เป็นเหมือนการสื่อสารโดยไม่ตั้งใจ เพราะอาจเป็นสัตว์ชนิดแรกๆ ที่เราศึกษาและค้นพบว่าปัญหาวิกฤตโลกร้อนส่งผลกระทบต่อหมีขั้วโลกจริงๆ แต่ก็ต้องละไว้ว่า ยังไม่มีอะไรการันตีว่าโลกร้อนจะทำให้มันสูญพันธุ์ แม้จะเป็นเรื่องที่คาดการณ์ไว้แล้วก็ตาม

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันด้วยข้อมูลต่างๆ ก็ปฏิเสธมิได้เช่นกันว่า โลกร้อนได้ส่งผลกระทบต่อหมีขั้วโลกแน่ๆ อย่างน้อยๆ ที่สุดก็มีผลต่อพฤติกรรมบางอย่าง (กับบางกลุ่ม) ดังนั้น หากจะสรุปข้อคิดเห็นใดๆ แบบให้เข้าใจง่าย (ที่นักวิทย์บางคนอาจไม่ถูกใจ) ก็คงพอจะเล่าได้ว่า โลกร้อนส่งผลกระทบต่อหมีขั้วโลกบางส่วนจริง แต่อาจไม่ถึงขั้นต้องทำให้พวกมันสูญพันธุ์

หรือในกรณีที่คิดต่างสุดๆ บางทีหมีขั้วโลกและมนุษย์เราก็อาจรอดพ้นจากวิกฤตที่เลวร้ายที่สุดได้ หากเราลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากและเร็วพอ

อ้างอิง

• Why it may be time to stop using the polar bear as a symbol of the climate crisis https://shorturl.asia/qt2Wx
• Study confirms direct link between polar bear survival and harmful emissions https://shorturl.asia/aSDVT