รู้จักแอนโดรแกรฟโฟไลด์ สารสกัดใน “ฟ้าทะลายโจร” ที่มาช่วยเราสู้กับโควิด-19!

ปี 2020 นี้เรียกได้ว่าเป็นปีที่พิเศษยิ่งกว่าปีไหน ๆ เพราะคงมีไม่กี่ครั้งในชีวิตที่เราต้องอยู่ร่วมกับโรคระบาดร้ายแรงนานเกือบปี จำนวนตัวเลขผู้ป่วยนั้นก็ยังขึ้น ๆ ลง ๆ แม้สถานการณ์ในไทยจะไม่น่าเป็นห่วงมากนักแต่ในหลายพื้นที่ก็เกิดการแพร่ระบาดรอบที่ 2 อย่างสาหัสเป็นที่เรียบร้อย ความหวังที่มนุษย์จะเอาชนะโควิด-19 ได้ คือการผลิตวัคซีนเพื่อให้ป้องกันการระบาดให้ได้มากที่สุด

แต่รู้ไหมว่าถึงแม้โควิด-19 จะอันตราย แต่มากกว่า 80% ของผู้ติดเชื้อไวรัสนั้นแสดงอาการ “น้อย” ไปจนถึงไม่แสดงอาการเลย และจนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีการรักษาที่เฉพาะเจาะจง ในการรักษาจึงใช้วิธี “รักษาตามอาการ” รวมถึงป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อเป็นหลัก 

เมื่อรักษาตามอาการและบางคนมีอาการเพียงเล็กน้อยเหมือนแค่เป็นหวัดธรรมดา มีอาการคัดจมูก  ไข้ขึ้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น คนไทยหลาย ๆ คนน่าจะเคยได้ยินกิตติศัพท์ของสมุนไพร “ฟ้าทะลายโจร” ว่ามีการวิจัยสมุนไพรชนิดนี้ในการฆ่าเชื้อโควิด-19 ได้

แต่สมุนไพรที่เราคุ้นเคยและกินกันมาตั้งแต่เด็กนั้นมีสรรพคุณถึงขั้นที่ว่ารักษาโรคระบาดได้จริงไหม?

ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรที่มีรสขม มีสรรพคุณทางการแพทย์ที่ได้รับการรับรอง ถูกบรรจุในบัญชียาหลักแห่งชาติ (บัญชียาจากสมุนไพร) ของกระทรวงสาธารณสุขมาตั้งแต่ พ.ศ. 2542 ในตัวฟ้าทะลายโจรนั้นมีสารหลายชนิดที่มีสรรพคุณรักษาร่างกาย หนึ่งนั้นคือ แอนโดรแกฟโฟไลด์ (Andrographolide) ซึ่งเป็นสารสกัดที่ช่วยบรรเทาอาการหวัด คัดจมูก และอาการเจ็บคอได้

ด้วยคุณสมบัติในการช่วยบรรเทาอาการของไข้หวัด ทำให้ทั้งในไทยและต่างประเทศมีการวิจัยฟ้าทะลายโจรในการช่วยรักษาโรคโควิด-19 ซึ่งมีอาการเบื้องต้นที่ใกล้เคียงกัน โดยมีการศึกษาแบบจำลองภาพสามมิติที่ประเทศจีน ระหว่างสารแอนโดรแกโฟไลด์ กับ โควิด-19 พบว่าสามารถลดการเจริญเติบโตและลดการแบ่งเซลล์ของไวรัสได้

งานวิจัยดังกล่าวจึงจุดประกายว่าทางประเทศไทยเริ่มมีการศึกษาฟ้าทะลายโจรเพิ่มเติมในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ โดยกรมการแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือกร่วมกับสถาบันบำราศนราดูร โดยทำการศึกษากับผู้ป่วยโควิด-19 ที่มีอาการไม่รุนแรง 

จากผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่าแอนโดรแกรฟโฟไลด์ ออกฤทธิ์สำคัญ 4 อย่างคือ ฤทธิ์กระตุ้นภูมิคุ้มกัน, ฤทธิ์ต้านไวรัส โดยป้องกันไม่ให้ไวรัสเข้าเซลล์ และยับยั้งการแบ่งตัวของไวรัส,  ฤทธิ์ต้านอักเสบ โดยช่วยลดไซโตไคน์ (cytokines) ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบ และสุดท้ายมีฤทธิ์ลดไข้

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นฟ้าทะลายโจรไม่ได้มีฤทธิ์ในการป้องกันเซลล์จากการติดเชื้อ ดังนั้นหากใครที่ได้ยินมาก่อนว่ากินฟ้าทะลายโจรไว้ก่อนเพื่อป้องกันไม่ให้ติดเชื้อนั้นไม่ได้ผล เพราะสรรพคุณหลัก ๆ ของฟ้าทะลายโจรคือช่วยในการบรรเทาอาการป่วยเบื้องต้นได้ ซึ่งจากการวิจัยพบว่าสามารถบรรเทาอาการไข้หวัดได้ถึง 33% ในอาการที่ไม่รุนแรง (ถ้าหากมีอาการรุนแรงควรพบแพทย์ทันที)

แต่เพื่อให้ฟ้าทะลายโจรสามารถออกฤทธิ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพควรมีความเข้มข้นของสารแอนโดรแกโฟไลด์ 20 มิลลิกรัมขึ้นไป ตามปกติแล้วในสินค้าฟ้าทะลายโจรตามท้องตลาดจะแบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ ฟ้าทะลายโจรธรรมดากับแบบที่เป็นสารสกัดจากฟ้าทะลายโจร ซึ่งแบบสารสกัดจะมีสารแอนโดรแกรฟโฟไลด์ ที่เข้มข้นมากกว่าแบบบดผงถึง 4-5 เท่า ไม่จำเป็นต้องกินครั้งละหลายเม็ดเพื่อให้ออกฤทธิ์ 

และในปัจจุบันมีเพียง 2 แบรนด์เท่านั้นที่วางขายฟ้าทะลายโจรซึ่งมีความเข้มข้นของแอนโดรแกโฟไลด์ถึง 20 มิลลิกรัม ซึ่งเข้มข้นมากที่สุด หนึ่งในนั้นคือ “แอนดร็อกซิล” ซึ่งสกัดจากฟ้าทะลายโจร จากบริษัท แก้วมังกรเภสัช จำกัด (KMP) ในรูปแบบแคปซูลทำให้สามารถสกัดได้เข้มข้นมากกว่า ไม่ต้องทานหลายเม็ด และยังทานได้ง่าย

สรุปแล้วฟ้าทะลายโจรเหมาะกับใคร?

ฟ้าทะลายโจรเหมาะกับผู้ที่มีอาการไข้หวัดธรรมดา ไข้ขึ้น คัดจมูก และเจ็บคอ แต่ไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องการกินเพื่อป้องกันโรคเพราะฤทธิ์ของยาไม่ได้มีผลช่วยป้องกัน และไม่ควรใช้ในผู้หญิงที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร หากใช้ฟ้าทะลายโจรติดต่อกัน 2-3 วันแล้วไม่หาย หรือมีอาการรุนแรงขึ้นระหว่างใช้ยาหรือมีอาการแพ้ควรหยุดใช้และเข้าพบแพทย์เป็นการดีที่สุด

อ้างอิง

• ฟ้าทะลายโจรกับโรค COVID-19. กรมการแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือก คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. ฟ้าทะลายโจรป้องกัน COVID 19 ได้จริงหรือ ?. https://bit.ly/2UeSnbs
• Hfocus. คืบหน้าวิจัยยาฟ้าทะลายโจรรักษาโควิด-19 เริ่มทดลองในคน. https://bit.ly/2IdBID2